Een octrooi is in de meeste gevallen maximaal 20 jaar geldig vanaf de datum waarop de aanvraag is ingediend. Deze termijn geldt voor standaard nationale en Europese octrooien en is vastgelegd in internationale verdragen zoals het Verdrag van Parijs en het Europees Octrooiverdrag. De 20 jaar beschermen je uitvinding tegen gebruik door derden zonder jouw toestemming. In de secties hieronder beantwoorden we de meest gestelde vragen over de looptijd van een octrooi.
Vanaf wanneer gaat de geldigheidsduur van een octrooi in?
De geldigheidsduur van een octrooi gaat in op de datum van indiening van de octrooiaanvraag, niet op de datum waarop het octrooi daadwerkelijk wordt verleend. Dit betekent dat de klok begint te lopen zodra je de aanvraag indient, ook al kan de verleningsprocedure nog jaren duren.
In de praktijk duurt een Europese octrooiprocedure gemiddeld drie tot vijf jaar. Als jouw octrooi na vier jaar wordt verleend, heb je nog maar zestien jaar effectieve bescherming over. Daarom is het slim om vroeg een octrooi aan te vragen zodra je uitvinding voldoende is uitgewerkt. Elke maand die je wacht, is een maand minder bescherming.
Voor voorlopige octrooiaanvragen, zoals de Amerikaanse provisional application, geldt een prioriteitsjaar van twaalf maanden. Dien je binnen dat jaar een volledige aanvraag in, dan telt de datum van de voorlopige aanvraag als indieningsdatum voor de berekening van de 20-jarige termijn.
Wat gebeurt er als een octrooi verloopt?
Wanneer een octrooi verloopt, wordt de uitvinding onderdeel van het publieke domein. Dat betekent dat iedereen de uitvinding vrij mag gebruiken, produceren en verhandelen zonder jouw toestemming of betaling van royalties. De octrooihouder verliest alle exclusieve rechten.
Dit heeft zowel voor- als nadelen. Voor de octrooihouder betekent het einde van de bescherming dat concurrenten legaal hetzelfde product kunnen maken, wat marktdruk en prijsdaling kan veroorzaken. Voor de samenleving biedt het verlopen van octrooien juist kansen: kennis wordt vrij beschikbaar en andere bedrijven kunnen voortbouwen op bestaande technologie.
Het is daarom verstandig om ruim voor het verlopen van een octrooi na te denken over je strategie. Heb je doorontwikkelingen gedaan aan de uitvinding? Dan kun je mogelijk een nieuw octrooi aanvragen op die verbeteringen. Zo bouw je een portfolio op dat je marktpositie langer beschermt.
Kan een octrooi eerder vervallen dan na 20 jaar?
Ja, een octrooi kan eerder vervallen dan na 20 jaar. De meest voorkomende reden is het niet betalen van jaarlijkse instandhoudingstaksen. Octrooihouders moeten elk jaar een vergoeding betalen aan het octrooibureau om het octrooi actief te houden. Doe je dat niet, dan vervalt het octrooi automatisch.
Naast het niet betalen van taksen zijn er andere redenen waarom een octrooi voortijdig kan eindigen:
- Afstand doen: de octrooihouder kan vrijwillig afstand doen van het octrooi.
- Nietigverklaring: een derde partij kan het octrooi aanvechten via een oppositieprocedure of nietigheidsactie. Als blijkt dat de uitvinding toch niet nieuw of inventief was, wordt het octrooi teruggedraaid.
- Onvoldoende openbaarmaking: als achteraf blijkt dat de beschrijving in de aanvraag de uitvinding niet voldoende openbaart, kan het octrooi ongeldig worden verklaard.
Het is dus belangrijk om de instandhoudingstaksen tijdig te betalen en je octrooi actief te beheren. Vergeet je een betaling, dan bieden de meeste octrooibureaus een hersteltermijn van zes maanden, maar dit gaat vaak gepaard met een extra toeslag.
Is de looptijd van een octrooi in elk land gelijk?
In de meeste landen is de maximale looptijd van een octrooi 20 jaar vanaf de indieningsdatum, en dat geldt ook voor Europese octrooien die via het Europees Octrooibureau worden verleend. Dit is vastgelegd in de TRIPS-overeenkomst van de Wereldhandelsorganisatie, waaraan de meeste landen zich hebben gecommitteerd.
Er zijn echter uitzonderingen en nuances per land:
- Aanvullende beschermingscertificaten (ABC’s): in de Europese Unie kunnen farmaceutische en gewasbeschermingsproducten in aanmerking komen voor een aanvullend beschermingscertificaat. Dit verlengt de bescherming met maximaal vijf jaar om de tijd te compenseren die verloren gaat aan de verplichte markttoelatingsprocedures.
- Gebrauchsmuster (gebruiksmodellen): landen zoals Duitsland kennen naast het octrooi ook het gebruiksmodel, met een kortere maximale looptijd van tien jaar. Dit is een snellere en goedkopere vorm van bescherming, maar minder sterk dan een volledig octrooi.
- Nationale instandhoudingstaksen: ook al is de maximale looptijd gelijk, de hoogte van de jaarlijkse taksen verschilt sterk per land. Dat maakt het beheer van een internationaal octrooiportfolio een strategische afweging.
Als je een uitvinding internationaal wilt beschermen via de PCT-procedure (Patent Cooperation Treaty), geldt ook daar de 20-jarige termijn, maar de nationale fase bepaalt uiteindelijk de exacte rechten per land.
Hoe blijft een octrooi geldig gedurende de volledige looptijd?
Om een octrooi gedurende de volledige 20 jaar geldig te houden, moet je als octrooihouder jaarlijks instandhoudingstaksen betalen aan de relevante octrooiautoriteiten. Zolang je die betalingen bijhoudt en het octrooi niet wordt aangevochten of nietig verklaard, blijft het van kracht tot het einde van de termijn.
Actief portfoliobeheer is daarbij een nuttige strategie. Dit houdt in dat je regelmatig evalueert welke octrooien commercieel nog waardevol zijn en welke je kunt laten verlopen om kosten te besparen. Niet elk octrooi is het waard om 20 jaar in stand te houden, zeker als de markt of technologie is veranderd.
Daarnaast is het verstandig om te letten op mogelijke inbreuk door derden. Een octrooi geeft je het recht om op te treden, maar handhaving is jouw eigen verantwoordelijkheid. Monitor de markt en schakel juridische ondersteuning in als je vermoedt dat iemand jouw octrooi schendt. Zo benut je de volledige beschermingsperiode optimaal.
Hoe DOGIO je helpt met octrooibeheer en -bescherming
Bij ons begeleiden we je niet alleen bij het octrooi aanvragen, maar ook bij alles wat daarna komt. Want een octrooi aanvragen is stap één. Het actief beheren en beschermen van dat octrooi gedurende de volledige looptijd is minstens zo belangrijk.
Wat we voor je doen:
- Strategisch advies over het juiste moment van indienen, zodat je de maximale beschermingsduur benut.
- Begeleiding bij de verleningsprocedure, inclusief communicatie met het Europees Octrooibureau of nationale bureaus.
- Bewaking van instandhoudingstaksen, zodat je octrooi nooit onbedoeld verloopt.
- Portfoliobeheer en -strategie, waarbij we samen bepalen welke octrooien commercieel waardevol blijven.
- Ondersteuning bij handhaving, als derden inbreuk maken op jouw rechten.
Wil je weten hoe wij jouw uitvinding het beste kunnen beschermen? Neem dan contact met ons op via onze octrooiaanvraagpagina en we bespreken samen de mogelijkheden.
Gerelateerde artikelen
- Wat is een geheimhoudingsovereenkomst (NDA) en wanneer heb ik die nodig?
- Zijn er subsidies beschikbaar voor octrooiaanvragen?
- Wat is het Unitair Octrooi (UPC)?
- Wat is opt-out bij het Unitair Octrooigerecht?
- Wat moet een startup weten over octrooien voordat ze naar de markt gaan?
Deze inhoud is gegenereerd met behulp van AI en kan fouten bevatten.