Een exclusieve octrooilicentie geeft één bedrijf het recht om een geoctrooieerde uitvinding te gebruiken, terwijl de octrooihouder afspreekt dat hij het octrooi aan niemand anders in licentie geeft. Je legt de afspraken vast in een licentieovereenkomst met onder meer een vergoeding, een gebied en een looptijd. Hieronder lees je welke vormen bestaan, wat erin hoort en welke risico’s je loopt.
Wat is het verschil tussen een exclusieve en een alleenlicentie?
Bij een exclusieve licentie mag alleen de licentienemer de uitvinding gebruiken, ook de octrooihouder zelf niet. Bij een alleenlicentie mag de octrooihouder het octrooi zelf ook blijven gebruiken, maar geeft hij geen licentie aan derden. Een niet-exclusieve licentie staat meerdere licentienemers tegelijk toe.
Dit onderscheid bepaalt hoeveel ruimte je als octrooihouder overhoudt. Een octrooi geeft je een exclusief recht om te produceren, te verkopen en aan te bieden. Je kunt dat recht ook in licentie geven, in onderpand geven of verkopen. Met een exclusieve licentie draag je het gebruiksrecht in feite volledig over voor het afgesproken gebied en de afgesproken toepassing, terwijl je eigenaar van het octrooi blijft.
Kies je voor exclusiviteit, dan koppel je die vrijwel altijd aan beperkingen. Denk aan een bepaald land, een productcategorie of een toepassingsgebied. Zo kun je dezelfde uitvinding in meerdere markten of sectoren aan verschillende partners in licentie geven en toch per markt exclusiviteit bieden. Een octrooi is bovendien een nationaal recht. Een Nederlands octrooi beschermt je alleen in Nederland, dus de licentie geldt alleen voor de landen waar het octrooi bestaat.
Welke afspraken horen in een exclusieve octrooilicentieovereenkomst?
Een licentieovereenkomst voor een octrooi bevat minimaal de gelicentieerde rechten, de mate van exclusiviteit, het geografische gebied, de looptijd, de vergoeding en de afspraken over beëindiging. Hoe preciezer je deze punten vastlegt, hoe kleiner de kans op een geschil later.
Neem deze onderdelen op in de overeenkomst:
- Het licentieobject: verwijs naar de exacte octrooinummers en aanvragen waarvoor de licentie geldt.
- De omvang van de rechten: beschrijf welke handelingen mogen, zoals produceren, verkopen, aanbieden en in opslag houden.
- Territorium en toepassingsgebied: benoem landen en sectoren waarvoor de exclusiviteit geldt.
- Looptijd: een octrooi geldt maximaal 20 jaar vanaf de indieningsdatum, dus de licentie kan nooit langer lopen dan het octrooi.
- Sublicenties: bepaal of de licentienemer het recht aan derden mag doorgeven en of daar jouw toestemming voor nodig is.
- Onderhoud van het octrooi: leg vast wie de jaarlijkse instandhoudingstaksen betaalt. Betaal je niet op tijd, dan vervalt het octrooi permanent.
- Handhaving bij inbreuk: spreek af wie optreedt tegen derden en wie de kosten draagt. Er bestaat geen octrooipolitie, dus iemand moet het recht bewaken.
- Verbeteringen: regel van wie nieuwe uitvindingen zijn die tijdens de licentie ontstaan.
- Beëindiging: beschrijf de gronden, zoals wanbetaling of het niet halen van minimumafspraken.
Je kunt een licentie ook laten inschrijven in het octrooiregister. Dat helpt als derden later rechten op het octrooi willen verkrijgen. Daarvoor dien je een verzoek in met bijvoorbeeld een notarieel gewaarmerkt uittreksel van de overeenkomst, waaruit de gelicentieerde rechten en de strekking daarvan blijken.
Hoe wordt de vergoeding voor een exclusieve licentie bepaald?
De vergoeding voor een exclusieve octrooilicentie bestaat meestal uit een vast bedrag vooraf, een royalty over de omzet of winst, of een combinatie van beide. Partijen onderhandelen over de hoogte op basis van de waarde van de uitvinding, de marktpotentie en de mate van exclusiviteit.
Een exclusieve licentie is voor de licentienemer meer waard dan een niet-exclusieve, omdat concurrenten dezelfde technologie niet mogen gebruiken. De octrooihouder vraagt daarom doorgaans een hogere vergoeding. Deze factoren spelen mee bij de onderhandeling:
- de sterkte en resterende looptijd van het octrooi;
- de verwachte omzet en winstmarge van het product;
- de investering die de licentienemer nog moet doen om het product op de markt te brengen;
- het gebied en de toepassingen waarvoor de exclusiviteit geldt;
- de vraag of er alternatieve technologie beschikbaar is.
Veel overeenkomsten bevatten daarnaast een minimale jaarlijkse royalty. Zo krijg je als octrooihouder een vaste inkomstenstroom, ook als de licentienemer het product weinig verkoopt. Leg ook vast hoe je de omzet berekent, welke kosten je mag aftrekken en wanneer de licentienemer moet rapporteren. Het recht om de administratie te controleren voorkomt discussie over de cijfers.
Welke verplichtingen heeft de licentienemer bij exclusiviteit?
De licentienemer moet de afgesproken vergoeding betalen, de uitvinding daadwerkelijk exploiteren, rapporteren over omzet en verkopen en zich houden aan de grenzen van de licentie. Bij exclusiviteit voegen partijen vaak een inspanningsverplichting toe, zodat het octrooi niet ongebruikt blijft liggen.
Dat laatste is voor jou als octrooihouder belangrijk. Heb je het gebruiksrecht aan één partij gegeven, dan kan niemand anders de uitvinding op de markt brengen. Een licentienemer die niets doet, blokkeert dus jouw inkomsten. Typische verplichtingen zijn:
- een redelijke inspanning om het product binnen een afgesproken termijn op de markt te brengen;
- minimale verkoopaantallen of een minimale royalty;
- periodieke rapportage en toegang voor controle van de administratie;
- geheimhouding van technische kennis die buiten het octrooi om wordt gedeeld;
- medewerking bij het signaleren en aanpakken van inbreuk door derden;
- geen gebruik van de uitvinding buiten het afgesproken gebied of toepassingsgebied.
Een goede onderbouwing van deze verplichtingen geeft je een stevige basis om de licentie te beëindigen of om te zetten naar een niet-exclusieve licentie als de licentienemer zijn afspraken niet nakomt.
Welke risico’s lopen octrooihouder en licentienemer?
De octrooihouder loopt het risico dat de licentienemer het octrooi onvoldoende benut en dat hij zelf geen alternatieven heeft. De licentienemer loopt het risico dat het octrooi niet geldig blijkt, vervalt of dat een derde een ander octrooi bezit dat hij nodig heeft om de uitvinding uit te voeren.
Risico’s voor de octrooihouder
Door exclusiviteit geef je veel uit handen. Presteert de licentienemer slecht, dan loop je inkomsten mis en kun je het octrooi niet aan een betere partner in licentie geven zolang de overeenkomst loopt. Ook ben je afhankelijk van de eerlijkheid van de rapportage. Beperk dit risico met minimumroyalty’s, prestatiecriteria en een duidelijke beëindigingsclausule.
Risico’s voor de licentienemer
Een octrooi geeft alleen een recht om anderen uit te sluiten. Het geeft geen garantie dat jij het product vrij mag maken en verkopen. Een derde kan een octrooi hebben dat je nodig hebt om de uitvinding uit te voeren. Daarnaast vervalt een octrooi als de instandhoudingstaksen niet op tijd binnenkomen, en kan een concurrent met een kleine aanpassing om het octrooi heen werken. Laat daarom vooraf onderzoeken of je vrij kunt ondernemen, en leg in de overeenkomst vast wie het octrooi in stand houdt en wie optreedt bij inbreuk.
Welke stappen horen bij het afsluiten van een exclusieve licentie?
Een exclusieve licentie sluit je in vijf stappen af: de waarde en geldigheid van het octrooi vaststellen, de gewenste vorm van exclusiviteit bepalen, onderhandelen over de voorwaarden, de overeenkomst opstellen en eventueel inschrijven in het octrooiregister.
- Controleer het octrooi. Kijk of het octrooi is verleend, welke landen het dekt, hoe lang het nog loopt en of de taksen zijn betaald. Ook de beschermingsomvang van de conclusies telt mee, want die bepaalt wat je echt in licentie neemt of geeft.
- Bepaal de omvang van de exclusiviteit. Kies tussen exclusief, alleenlicentie of niet-exclusief en leg gebied en toepassingen vast.
- Waardeer de licentie. Bespreek vergoeding, royalty en minimumafspraken op basis van de marktpotentie.
- Stel de overeenkomst op. Neem alle afspraken uit dit artikel op en laat een specialist de tekst controleren.
- Registreer de licentie. Laat de licentie inschrijven in het octrooiregister, zodat derden ervan op de hoogte zijn.
Wil je meer weten over onze aanpak of de achtergrond van ons team, bekijk dan onze experts in octrooien. Een licentie is namelijk alleen zo sterk als het octrooi zelf.
Hoe wij helpen met een exclusieve octrooilicentie
Een goede licentie begint bij een sterk octrooi. Bij DOGIO begeleiden we je van het eerste idee tot een verleend en gehandhaafd octrooi, zodat je iets hebt om in licentie te geven of te nemen. Onze octrooigemachtigden hebben samen meer dan 40 jaar ervaring in mechanica, informatietechnologie en (bio)chemie.
- We beoordelen of je uitvinding octrooieerbaar is en voeren een verkennend nieuwheidsonderzoek uit.
- We stellen de octrooiaanvraag op, met beschrijving, tekeningen en conclusies, en dienen die in via ons geautomatiseerde systeem.
- We denken mee over de beschermingsstrategie, nationaal en Europees, en over validatie in de landen die voor je licentie belangrijk zijn.
- We beheren je portfolio, zodat taksen op tijd worden betaald en je octrooi in stand blijft.
Bekijk al onze diensten of neem direct contact met ons op om je situatie te bespreken. Wil je meteen starten met je octrooiaanvraag? Dan vind je alle informatie op onze pagina over patent aanvragen.