Hoe bescherm je een gepatenteerde uitvinding die meerdere bedrijven gebruiken?

Je beschermt een gepatenteerde uitvinding die meerdere bedrijven gebruiken door gebruik en eigendom contractueel vast te leggen: via een licentieovereenkomst, mede-eigendomsafspraken of een samenwerkingsovereenkomst. Daarnaast bewaak je actief of partners zich aan de afspraken houden. Het octrooi geeft je een exclusief recht, maar er bestaat geen octrooipolitie. Hieronder lees je hoe je dit stap voor stap regelt.

Welke juridische vormen bestaan er voor gedeeld octrooigebruik?

Voor gedeeld octrooigebruik bestaan drie hoofdvormen: een licentie (exclusief of niet-exclusief), mede-eigendom van het octrooi en overdracht van het octrooi. Bij een licentie blijf jij eigenaar en geef je anderen toestemming om de uitvinding te gebruiken. Bij mede-eigendom delen partijen het recht zelf.

Welke vorm past, hangt af van je strategie:

  • Niet-exclusieve licentie: je verleent meerdere bedrijven tegelijk een gebruiksrecht en behoudt zelf alle vrijheid.
  • Exclusieve licentie: één bedrijf mag de uitvinding gebruiken, meestal tegen een hogere royalty. Je kunt dit combineren met eigen productie.
  • Mede-eigendom: meerdere partijen bezitten het octrooi samen. Maak dan duidelijke afspraken over wie mag exploiteren, wie licenties mag verlenen en wie de kosten draagt.
  • Verkoop: je draagt het octrooi volledig over. Dat levert snel geld op, maar je verliest alle controle.

Een octrooi kun je bovendien als onderpand geven. Houd daar rekening mee als je financiers betrekt. Wil je weten welke vorm bij jullie bedrijfsmodel past, kijk dan naar onze diensten rond octrooien en IE-beheer.

Wat moet er in een octrooilicentieovereenkomst staan?

Een octrooilicentieovereenkomst bevat minimaal het gelicentieerde octrooi, het type licentie, het gebied en de looptijd, de vergoeding en de handhavingsafspraken. Hoe preciezer je deze punten vastlegt, hoe minder ruimte voor discussie ontstaat zodra de samenwerking onder druk komt te staan.

Neem in elk geval deze onderdelen op:

  1. Omvang van de licentie: welke octrooien, welke toepassingen en welke landen vallen eronder. Een octrooi geldt in principe nationaal, dus benoem expliciet voor welke gebieden je toestemming geeft.
  2. Exclusiviteit: exclusief of niet-exclusief, en of de licentienemer onderlicenties mag verlenen.
  3. Vergoeding: royalty’s liggen in de praktijk vaak onder de 4% van de omzet. Een exclusieve licentie rechtvaardigt een hoger percentage. Een royalty over omzet verdient meestal de voorkeur boven een royalty over winst, omdat omzet beter controleerbaar is.
  4. Minimumvergoeding en marktintroductie: leg een minimumbedrag vast en een maximale termijn waarbinnen de licentienemer het product op de markt brengt.
  5. Handhaving: wie treedt op bij inbreuk door derden en wie draagt de kosten.
  6. Looptijd en beëindiging: een octrooi loopt maximaal 20 jaar vanaf de indieningsdatum. Regel wat er gebeurt bij contractbreuk of faillissement.
  7. Betaling van instandhoudingstaksen: vervalt een octrooi door niet-betaalde jaartaksen, dan is het permanent weg. Spreek af wie dit bewaakt.

Wie is eigenaar bij mede-ontwikkeling door meerdere bedrijven?

Bij mede-ontwikkeling bezit in principe elke partij zijn eigen technische bijdrage, tenzij jullie schriftelijk anders afspreken. De uitvinder of diens werkgever wordt doorgaans eigenaar van het octrooi. Zonder afspraken ontstaat vaak onduidelijkheid over wie mag aanvragen en exploiteren.

Werknemersuitvindingen vallen in het algemeen toe aan de werkgever als de uitvinding binnen de functie past. Laat je een bedrijf iets voor je ontwikkelen, leg dan vooraf vast wie het octrooi mag aanvragen. Dat voorkomt discussies zodra de uitvinding waarde krijgt.

Praktisch betekent dit:

  • Teken een samenwerkingsovereenkomst voordat de ontwikkeling begint.
  • Leg vast wie welke bijdrage levert en wie eigenaar wordt van resultaten (foreground IP).
  • Benoem ook bestaande kennis die elke partij meebrengt (background IP) en blijft bezitten.
  • Spreek af wie de aanvraag doet en wie de kosten draagt.

Onze octrooi-experts helpen je bij het bepalen wie als uitvinder en aanvrager te boek moet staan.

Hoe voorkom je dat licentienemers de uitvinding misbruiken?

Je voorkomt misbruik door vooraf duidelijke grenzen te stellen en die te controleren. Gebruik een geheimhoudingsovereenkomst, een nauwkeurig afgebakende licentie, rapportageverplichtingen en auditrechten. Zo weet elke partij wat mag, en kun je aantoonbaar optreden zodra iemand die grenzen overschrijdt.

Dit zijn de maatregelen die in de praktijk werken:

  • Geheimhoudingsovereenkomst: sluit die vóór je technische details deelt. Een octrooi vraagt openbaarmaking van de uitvinding, maar knowhow die buiten het octrooi valt, wil je nog steeds afschermen.
  • Beperkt gebruiksrecht: geef toestemming voor een specifieke toepassing en regio, niet voor alles.
  • Rapportage en audit: vraag periodieke omzetcijfers en leg vast dat je die mag controleren.
  • Verbod op onderlicenties: sta alleen onderlicenties toe met jouw schriftelijke toestemming.
  • Minimumverplichtingen: voorkom dat een exclusieve licentienemer het octrooi laat verstoffen om concurrentie te blokkeren.

Houd er rekening mee dat een octrooi je niet beschermt voor wat nog niet is aangevraagd. In Europa geldt geen respijtperiode: openbaarmaking vóór de aanvraag kan de nieuwheid van je uitvinding tenietdoen. Deel dus niets zonder geheimhouding.

Wat kun je doen bij octrooi-inbreuk door een partner?

Bij octrooi-inbreuk door een partner start je met bewijsverzameling en een ingebrekestelling. Daarna probeer je het conflict in onderling overleg of via mediation op te lossen. Lukt dat niet, dan kun je een gerechtelijke procedure starten of de licentie beëindigen. Octrooihandhaving ligt volledig bij jou als eigenaar.

Ga stapsgewijs te werk:

  1. Controleer de claim: bepaal of het product of de werkwijze van de partner binnen de beschermingsomvang van de conclusies valt. Dit bepaalt of er daadwerkelijk sprake is van inbreuk.
  2. Verzamel bewijs: leg producten, facturen, marketingmateriaal en rapportages vast.
  3. Raadpleeg een octrooigemachtigde: laat de inbreuk juridisch en technisch toetsen voordat je actie onderneemt.
  4. Stuur een ingebrekestelling: geef de partij een redelijke termijn om te stoppen of de overeenkomst na te leven.
  5. Zoek een oplossing: onderhandel, gebruik mediation of pas de licentievoorwaarden aan.
  6. Procedeer of beëindig: volgt geen oplossing, dan kun je naar de rechter stappen of de licentie opzeggen als het contract dat toestaat.

Let op: het doorvoeren van een geoctrooieerd product kun je met een octrooi niet tegenhouden. Verkoop in Nederland van een elders geproduceerd product kun je wel aanpakken als het binnen jouw beschermingsomvang valt.

Hoe houd je overzicht over een octrooi met meerdere gebruikers?

Je houdt overzicht door één centrale administratie bij te houden van octrooien, licenties, betaaldata en contactpersonen. Combineer dat met vaste controlemomenten voor royalty’s, jaartaksen en gebruik. Zo ontdek je afwijkingen op tijd en voorkom je dat een octrooi per ongeluk vervalt.

Goed IE-portfoliobeheer bevat:

  • Overzicht van rechten: per octrooi de indieningsdatum, prioriteitsdatum, verleningsdatum, landen en verloopdatum.
  • Licentieregister: per licentienemer het type licentie, de gebieden, de vergoeding en de einddatum.
  • Taksenkalender: deadlines voor jaarlijkse instandhoudingstaksen, zodat geen enkel octrooi vervalt.
  • Controlemomenten: periodieke check van omzetrapportages en het gebruik door licentienemers.
  • Monitoring: volg de markt op mogelijke inbreuk en nieuwe octrooien van concurrenten.

Zodra je portfolio groeit, loont het om dit beheer uit te besteden. Neem je meerdere landen mee, houd dan ook de nationale validaties en vertalingen scherp in de gaten.

Hoe wij helpen met het beschermen van een gedeeld octrooi

Als IE-partner begeleiden wij je tijdens het volledige traject, van aanvraag tot onderhoud en handhaving. Zo staat je octrooi juridisch sterk, voordat je het met meerdere bedrijven deelt.

  • We stellen de octrooiaanvraag op met scherpe conclusies, zodat de beschermingsomvang klopt voordat je licenties verleent.
  • We denken mee over de beste beschermingsstrategie, nationaal en Europees.
  • We bewaken termijnen en instandhoudingstaksen binnen je IE-portfolio.
  • We beoordelen of een mogelijke inbreuk binnen je conclusies valt en adviseren over de vervolgstappen.
  • We werken ISO 9001-gecertificeerd en combineren ruim 40 jaar ervaring in mechanica, informatietechnologie en (bio)chemie.

Wil je een octrooi veilig delen met meerdere bedrijven? Neem contact met ons op of start direct via onze pagina om een patent aan te vragen. We bespreken jullie situatie en bepalen samen de beste route.

Scroll naar boven