De WBSO (Wet Bevordering Speur- en Ontwikkelingswerk) is een Nederlandse fiscale regeling waarmee je als bedrijf loonkosten en andere kosten van innovatieve R&D-activiteiten kunt aftrekken. Octrooikosten vallen in de meeste gevallen niet direct onder de WBSO, maar de R&D-activiteiten die tot een octrooi leiden, kunnen er wel voor in aanmerking komen. In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen over de WBSO en hoe die zich verhoudt tot het octrooi aanvragen.
Welke kosten komen in aanmerking voor de WBSO?
De WBSO vergoedt loonkosten van medewerkers die aantoonbaar bezig zijn met speur- en ontwikkelingswerk, plus een forfaitair bedrag voor overige kosten en uitgaven. De regeling richt zich op de activiteiten die leiden tot technische vernieuwing, niet op de juridische stappen die daarna volgen.
Concreet komen de volgende typen kosten in aanmerking:
- Loonkosten van S&O-medewerkers: het salaris van werknemers die uren besteden aan goedgekeurde R&D-projecten
- Forfaitaire kosten: een vast bedrag per S&O-uur voor materialen, energie en uitbestedingskosten die direct samenhangen met het project
- Kosten van zelfstandigen (IB-ondernemers): zij kunnen een vaste aftrek per S&O-uur claimen
Belangrijk: de activiteiten moeten kwalificeren als technisch-wetenschappelijk onderzoek of de ontwikkeling van een technisch nieuw product, productieproces of programmatuur. Alleen activiteiten die RVO vooraf heeft goedgekeurd, tellen mee.
Vallen octrooikosten onder de WBSO?
Octrooikosten zelf vallen niet onder de WBSO. Kosten zoals octrooigemachtigdenhonoraria, officiële taksen en vertalingen zijn juridisch-administratieve uitgaven en geen S&O-activiteiten. De WBSO vergoedt het doen van onderzoek, niet het beschermen van de uitkomst.
Er is echter een belangrijke nuance: de R&D-uren die je team heeft besteed aan de uitvinding die je wilt beschermen, kunnen wel degelijk WBSO-uren zijn geweest. De technische ontwikkeling en de octrooiaanvraag zijn twee afzonderlijke trajecten. Dit betekent dat je voor hetzelfde innovatieproject zowel WBSO-voordeel kunt ontvangen op de ontwikkelingsfase, als kosten maakt voor het aanvragen van octrooibescherming in een latere fase.
Kort samengevat: gebruik de WBSO voor de R&D-fase en zoek naar andere instrumenten voor de octrooikosten zelf.
Hoe kan een bedrijf de WBSO aanvragen?
Je vraagt de WBSO aan via RVO (Rijksdienst voor Ondernemend Nederland) vóórdat je met de S&O-activiteiten begint. Een aanvraag achteraf indienen is niet mogelijk. De procedure bestaat uit een aantal concrete stappen.
- Beschrijf het S&O-project: geef een heldere technische omschrijving van het onderzoek, de technische knelpunten en het beoogde resultaat
- Schat de uren en kosten: geef een realistische raming van de te besteden S&O-uren per medewerker
- Dien de aanvraag in: via het RVO-portaal, uiterlijk op de eerste dag van de periode waarop de aanvraag betrekking heeft
- Voer een urenadministratie: na goedkeuring moet je de werkelijke S&O-uren bijhouden en bewaren
- Meld de realisatie: aan het einde van de periode geef je de werkelijk gemaakte uren door aan RVO
In 2026 gelden er twee aanvraagmomenten per jaar. Controleer de actuele deadlines op de RVO-website, want die kunnen per jaar variëren.
Welke alternatieven zijn er voor fiscaal voordeel op octrooikosten?
Omdat de WBSO octrooikosten niet dekt, zijn er andere fiscale instrumenten die je kunt inzetten om de kosten van intellectuele eigendomsbescherming te verlichten. De twee meest relevante zijn de Innovatiebox en subsidies via Europese programma’s.
- Innovatiebox: winst die voortkomt uit een octrooi of een WBSO-verklaring wordt belast tegen een verlaagd effectief vennootschapsbelastingtarief. Dit levert geen directe aftrek van octrooikosten op, maar verlaagt de belastingdruk op de opbrengsten van je innovatie
- MIT-subsidie (MKB Innovatiestimulering Regio en Topsectoren): voor mkb-bedrijven die samenwerken aan innovatieprojecten kunnen subsidies beschikbaar zijn die indirect ook kosten voor IE-bescherming kunnen dekken
- Europese subsidies (Horizon Europe): grotere R&D-projecten kunnen in aanmerking komen voor Europese financiering, waarbij octrooikosten soms als projectkosten zijn toegestaan
- Fiscale aftrek als bedrijfskosten: octrooikosten zijn in principe aftrekbaar als gewone bedrijfskosten, wat de belastbare winst verlaagt
Wat is het verschil tussen WBSO en de Innovatiebox?
De WBSO verlaagt de loonbelasting en premies die je betaalt over S&O-uren, terwijl de Innovatiebox de vennootschapsbelasting verlaagt op winst die voortkomt uit innovaties. Het zijn twee afzonderlijke regelingen die je in veel gevallen naast elkaar kunt gebruiken.
Een concreet onderscheid op drie punten:
- Moment van voordeel: de WBSO geeft voordeel tijdens de ontwikkelfase (lagere loonkosten), de Innovatiebox geeft voordeel als de innovatie winst genereert
- Voorwaarde: voor de WBSO heb je een goedgekeurd S&O-project nodig; voor de Innovatiebox heb je een octrooi of een WBSO-verklaring nodig als toegangsticket
- Type belasting: WBSO verlaagt loonheffing, de Innovatiebox verlaagt vennootschapsbelasting
In de praktijk werken beide regelingen als een keten: je gebruikt de WBSO tijdens de R&D-fase, vraagt daarna een octrooi aan, en kunt vervolgens de Innovatiebox toepassen op de winst die dat octrooi oplevert.
Wanneer is het zinvol om WBSO en octrooibescherming te combineren?
Het combineren van WBSO en octrooibescherming is nuttig zodra je een technische innovatie ontwikkelt die commercieel waarde heeft én waarbij je de concurrentie op afstand wilt houden. De WBSO verlaagt de kosten van de ontwikkeling; het octrooi beschermt het resultaat en opent de deur naar de Innovatiebox.
Denk aan deze situaties als signaal dat de combinatie relevant is:
- Je R&D-team werkt aan een technisch nieuw product of productieproces
- De uitvinding heeft marktpotentieel en je wilt exclusiviteit
- Je verwacht binnen enkele jaren winstgevend te worden met de innovatie
- Je wilt je IP-portfolio opbouwen als strategisch bedrijfsasset
Vroeg nadenken over octrooibescherming loont: als je wacht tot het product af is, loop je het risico dat publicaties of concurrenten de nieuwheid van je uitvinding aantasten. Door de WBSO-aanvraag en de octrooistrategie parallel te plannen, haal je het meeste uit beide instrumenten.
Hoe wij je helpen bij octrooibescherming en IE-strategie
Bij DOGIO begeleiden we bedrijven van de eerste uitvindingsgedachte tot een volledig beschermd en strategisch ingezet octrooi. We begrijpen dat de stap van R&D naar bescherming veel vragen oproept, ook over financiering en fiscale regelingen. Wat wij voor je doen:
- Beoordelen of jouw uitvinding octrooieerbaar is en welke beschermingsstrategie past bij je bedrijfsdoelen
- Opstellen en indienen van octrooiaanvragen via ons Redigendis-platform, wat het proces sneller en transparanter maakt
- Adviseren over de samenhang tussen octrooibescherming en regelingen zoals de Innovatiebox
- Beheren van je IE-portfolio op Europees en internationaal niveau
- Ondersteunen bij validatie van Europese octrooien via ons geautomatiseerde systeem
Wil je weten hoe je octrooibescherming slim combineert met de fiscale mogelijkheden die beschikbaar zijn? Neem contact met ons op en we kijken samen naar de beste aanpak voor jouw innovatie.