Het unitair octrooi is een nieuw type octrooibescherming dat je met één aanvraag en één jaarlijkse vergoeding geldig laat zijn in meerdere EU-lidstaten tegelijk. Het systeem is in juni 2023 van kracht geworden en biedt een alternatief voor het klassieke Europese octrooi, waarbij je na verlening apart per land moest valideren. In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen over het unitair octrooi en de bijbehorende rechtbank.
Wat zijn de voordelen van een unitair octrooi ten opzichte van een klassiek Europees octrooi?
Het grootste voordeel van een unitair octrooi is administratieve en financiële vereenvoudiging. Waar je bij een klassiek Europees octrooi na verlening in elk gewenst land apart moest valideren, vertalingen moest aanleveren en nationale jaarlijkse taksen moest betalen, regel je dat bij een unitair octrooi in één keer centraal via het Europees Octrooibureau (EOB).
De concrete voordelen op een rij:
- Lagere kosten bij brede bescherming: Wil je in vier of meer deelnemende landen beschermd zijn, dan is een unitair octrooi doorgaans goedkoper dan losse nationale validaties.
- Minder administratie: Eén jaarlijkse taks vervangt meerdere nationale taksen en bijbehorende deadlines.
- Uniforme bescherming: Het octrooi heeft in alle deelnemende landen dezelfde rechtskracht en dezelfde looptijd.
- Geen verplichte vertalingen: Tijdens de overgangsperiode is een vertaling in één andere EU-taal voldoende; op termijn vervalt zelfs die verplichting.
Het klassieke Europese octrooi blijft echter nuttig als je bescherming wilt in landen die (nog) niet deelnemen aan het unitaire systeem, zoals Spanje, Polen of Turkije. Beide systemen kunnen ook worden gecombineerd.
Welke landen vallen onder het unitair octrooi?
Per 2026 nemen meer dan twintig EU-lidstaten deel aan het unitaire octrooisysteem. Bij de start in 2023 waren dat zeventien landen, maar het aantal groeit doordat nieuwe lidstaten het Verdrag inzake een eengemaakt octrooigerecht ratificeren. Deelnemende landen zijn onder andere Duitsland, Frankrijk, Nederland, België, Italië, Oostenrijk, Denemarken, Finland en Zweden.
Belangrijk om te weten: niet alle EU-landen doen mee. Spanje en Polen hebben het verdrag niet geratificeerd en vallen daarmee buiten het unitaire systeem. Niet-EU-landen zoals het Verenigd Koninkrijk, Noorwegen en Zwitserland zijn sowieso uitgesloten. Wil je ook in die landen beschermd zijn, dan moet je aanvullend via het klassieke Europese octrooisysteem of via nationale octrooiaanvragen werken.
Voor bedrijven die actief zijn in de Benelux en de bredere Europese markt biedt het unitaire systeem directe meerwaarde, omdat de drie Benelux-landen allemaal deelnemen.
Hoe vraag je een unitair octrooi aan via het EOB?
Je vraagt een unitair octrooi aan via het Europees Octrooibureau, op dezelfde manier als een regulier Europees octrooi. Het verschil zit in de stap ná verlening: in plaats van nationaal te valideren, dien je een verzoek om unitaire werking in bij het EOB. Dat verzoek moet je indienen binnen één maand na de publicatie van de verleningsbeslissing.
De stappen in het proces:
- Europese octrooiaanvraag indienen bij het EOB, inclusief beschrijving, conclusies en tekeningen.
- Verleningsprocedure doorlopen, inclusief nieuwheidsonderzoek en eventuele bezwaarprocedures.
- Na verlening: verzoek om unitaire werking indienen via het online portaal van het EOB.
- Vertaling aanleveren (tijdens de overgangsperiode verplicht in één andere EU-taal).
- Jaarlijkse unitaire taks betalen via het EOB om het octrooi in stand te houden.
Een octrooigemachtigde kan je helpen om dit traject correct en tijdig te doorlopen, want fouten in de procedure of gemiste deadlines kunnen leiden tot verlies van bescherming. Het is verstandig om al vóór verlening te beslissen of je unitaire werking wilt aanvragen, zodat je de strategie tijdig kunt afstemmen.
Wat is de Unified Patent Court (UPC) en wat doet deze rechtbank?
De Unified Patent Court (UPC) is een supranationale rechtbank die exclusief bevoegd is voor geschillen over unitaire octrooien en klassieke Europese octrooien in de deelnemende landen. De rechtbank is tegelijk met het unitaire octrooisysteem in juni 2023 van start gegaan en heeft als doel om octrooigeschillen efficiënter en consistenter te beslechten dan nationale rechtbanken dat konden.
De UPC behandelt twee typen zaken:
- Inbreukzaken: Als iemand jouw octrooi schendt in een of meer deelnemende landen, kun je in één procedure bij de UPC optreden in plaats van in elk land apart.
- Nietigheidsacties: Derden kunnen bij de UPC de geldigheid van een octrooi aanvechten. Een succesvol nietigheidsverzoek heeft dan direct effect in alle deelnemende landen.
Dit laatste punt is een belangrijk aandachtspunt. De keerzijde van centrale bescherming is centraal risico: als een concurrent je unitair octrooi met succes aanvecht bij de UPC, verlies je bescherming in alle deelnemende landen tegelijk. Dat is een andere situatie dan bij nationale validaties, waarbij een nietigheidsactie in één land geen gevolgen heeft voor de andere landen.
Tijdens een overgangsperiode van zeven jaar kunnen houders van klassieke Europese octrooien hun octrooi “opt-out” verklaren, waardoor de UPC niet bevoegd is. Dit kan een verstandige keuze zijn voor bedrijven die hun bestaande portefeuille willen beschermen tegen centrale aanvechting.
Wanneer is een unitair octrooi de juiste keuze voor jouw bedrijf?
Een unitair octrooi is de juiste keuze als je brede bescherming wilt in meerdere EU-landen en de administratieve lasten wilt beperken. Hoe meer deelnemende landen je wilt afdekken, hoe aantrekkelijker het unitaire systeem wordt ten opzichte van losse nationale validaties.
Het unitaire octrooi past goed bij je als:
- Je actief bent in vier of meer deelnemende EU-landen en brede marktbescherming wilt.
- Je als start-up of scale-up efficiënt wilt octrooi aanvragen zonder hoge validatiekosten per land.
- Je producten of technologie exporteert naar meerdere EU-markten en inbreuk in meerdere landen wilt kunnen aanpakken.
- Je voorkeur geeft aan één aanspreekpunt en één betaling voor onderhoud van je octrooi.
Het klassieke Europese octrooi blijft de betere optie als je bescherming wilt in landen buiten het unitaire systeem, of als je het risico van centrale nietigverklaring wilt vermijden door per land te valideren. Voor veel bedrijven is een combinatie van beide systemen de meest strategische aanpak: unitaire werking voor de deelnemende landen, aangevuld met nationale validaties voor specifieke markten buiten het systeem.
Hoe wij je helpen met het aanvragen van een unitair octrooi
Bij DOGIO begeleiden we je door het volledige traject van octrooi aanvragen tot en met de strategie rondom unitaire bescherming. Of je nu voor het eerst een Europese octrooiaanvraag indient of een bestaand portfolio wilt omzetten naar het nieuwe systeem, onze specialisten denken actief met je mee.
Wat we voor je doen:
- Analyseren of een unitair octrooi, een klassiek Europees octrooi of een combinatie het beste bij jouw situatie past.
- Opstellen van een sterke octrooiaanvraag via ons eigen Redigendis-platform, voor snellere en kwalitatief betere octrooiteksten.
- Bewaken van alle deadlines, inclusief het tijdig indienen van het verzoek om unitaire werking na verlening.
- Adviseren over opt-out beslissingen voor bestaande Europese octrooien en de risico’s van centrale aanvechting bij de UPC.
- Beheren van je volledige IE-portfolio, inclusief jaarlijkse taksen en verlenging.
Wil je weten welke beschermingsstrategie het beste past bij jouw innovatie? Neem contact met ons op en we kijken samen naar de beste aanpak voor jouw situatie.