Je genereert inkomsten uit een octrooi zonder de uitvinding zelf te exploiteren door het octrooi te licentiëren of te verkopen. Bij een licentie geef je een ander toestemming om je uitvinding te gebruiken in ruil voor royalty’s. Bij verkoop draag je het octrooi volledig over tegen een koopsom.
Welke route past, hangt af van je doelen, je financiële positie en de marktwaarde van de uitvinding. Hieronder beantwoorden we de belangrijkste vragen over het valoriseren van een octrooi, van het verschil tussen licentie en verkoop tot de afspraken in een overeenkomst.
Wat is het verschil tussen een octrooi licentiëren en verkopen?
Bij licentiëren blijf je eigenaar van het octrooi en verleen je een ander het recht om de uitvinding te gebruiken, meestal tegen royalty’s. Bij verkoop (octrooicessie) draag je het eigendom volledig over aan een koper, tegen een eenmalige of gespreide betaling. Je verliest dan alle rechten.
Een octrooi geeft de eigenaar een exclusief recht om het beschermde product te produceren, te verkopen, aan te bieden en in opslag te houden. Dat recht kun je op twee manieren te gelde maken. Een octrooi kan namelijk worden verkocht, in onderpand gegeven of onder licentie worden verstrekt.
De keuze heeft duidelijke gevolgen:
- Licentie: je houdt de controle en kunt aan meerdere partijen of in meerdere markten licenties verlenen. Je ontvangt doorlopende inkomsten, maar je blijft verantwoordelijk voor het betalen van instandhoudingstaksen en het bewaken van je recht.
- Verkoop: je ontvangt direct kapitaal en hoeft geen taksen of handhaving meer te regelen. Je hebt daarna geen zeggenschap meer over wat de koper met de uitvinding doet.
Een octrooi is maximaal 20 jaar geldig vanaf de indieningsdatum. Een licentie levert dus alleen inkomsten op zolang het octrooi in stand blijft. Houd daar rekening mee bij je keuze.
Welke soorten octrooilicenties bestaan er?
Je kunt kiezen uit een exclusieve licentie, een niet-exclusieve licentie en een alleenlicentie. Het verschil zit in wie de uitvinding mag gebruiken: alleen de licentienemer, meerdere partijen, of de licentienemer naast jezelf. Daarnaast bepaal je gebied, looptijd en toepassingsveld.
Exclusieve licentie
Bij een exclusieve licentie mag alleen de licentienemer de uitvinding gebruiken, binnen het afgesproken gebied en toepassingsveld. Je sluit zelfs jezelf uit. Daar staat meestal een hogere vergoeding tegenover, omdat de licentienemer geen concurrentie van andere licentiehouders heeft.
Niet-exclusieve licentie
Bij een niet-exclusieve licentie mag je dezelfde uitvinding aan meerdere partijen in licentie geven. Je spreidt zo je risico en verhoogt je totale inkomsten, al ligt de vergoeding per licentienemer vaak lager.
Een octrooi is in principe een nationaal recht. Je kunt licenties daarom per land beperken. Zo geef je bijvoorbeeld in Nederland een exclusieve licentie aan de ene partij en in een ander land aan een andere partij. Ook het toepassingsgebied kun je opsplitsen, bijvoorbeeld per branche of producttype.
Hoe wordt de vergoeding voor een octrooilicentie bepaald?
De vergoeding voor een octrooilicentie bepaal je in onderhandeling, op basis van de waarde van het octrooi, de exclusiviteit en het commerciële potentieel. Gangbare vormen zijn een percentage van de omzet (royalty), een vast bedrag per verkocht product, een eenmalige entreefee of een combinatie daarvan.
Er bestaat geen vaste tarieftabel. Bij octrooiwaardering kijk je naar factoren zoals:
- de resterende looptijd van het octrooi (maximaal 20 jaar na indiening);
- de omvang van de bescherming en het aantal landen waarin het octrooi geldt;
- de marktgrootte en het verwachte omzetpotentieel;
- de vraag of er alternatieven bestaan waarmee een concurrent je octrooi kan omzeilen;
- de kosten en investeringen die de licentienemer moet maken om de uitvinding op de markt te brengen.
Veel overeenkomsten bevatten een minimumroyalty. Dat geeft je een vaste ondergrens, ook als de licentienemer weinig verkoopt. Betaalt de licentienemer vooraf een entreefee, dan krijg je direct liquiditeit en toont de partij haar commitment.
Fiscaal is er ook een relevant punt. Winsten uit immateriële activa waarvoor RVO een S&O-verklaring of octrooiverklaring heeft afgegeven, kunnen onder de innovatiebox vallen, met een effectief vennootschapsbelastingtarief van 9%. Je moet daarvoor wel aan de voorwaarden voldoen en je administratie op orde hebben. Overleg dit vooraf met je belastingadviseur.
Hoe vind je een geschikte licentienemer of koper?
Je vindt een geschikte licentienemer of koper door te zoeken bij partijen die de uitvinding commercieel kunnen gebruiken: fabrikanten, concurrenten op je huidige markt, bedrijven in aangrenzende sectoren en investeerders. Een goede aanpak combineert marktonderzoek, je eigen netwerk en professionele begeleiding.
Een praktische aanpak bestaat uit deze stappen:
- Bepaal je doelmarkt. Welke bedrijven hebben baat bij je technologie en beschikken over productie en distributie?
- Breng potentiële partijen in kaart. Kijk naar bedrijven die al vergelijkbare producten maken, naar leveranciers in de keten en naar partijen die hun portfolio willen uitbreiden.
- Maak een heldere pitch. Leg uit welk probleem je uitvinding oplost, wat het octrooi beschermt en welk commercieel voordeel het biedt.
- Bescherm vertrouwelijke informatie. Sluit een geheimhoudingsovereenkomst voordat je technische details deelt.
- Onderhandel over de voorwaarden. Laat de waarde van je octrooi onderbouwen voordat je een prijs noemt.
Heb je nog geen verleend octrooi, dan loont het om eerst je bescherming goed in te richten. Een sterk, helder opgesteld octrooi maakt je een aantrekkelijker partner. Onze experts in octrooien helpen je bij het beoordelen van de sterkte van je portfolio voordat je de markt op gaat.
Welke afspraken horen in een octrooilicentieovereenkomst?
Een octrooilicentieovereenkomst legt vast wat de licentienemer mag, hoe lang en tegen welke vergoeding. Belangrijke onderdelen zijn de reikwijdte van de licentie, de exclusiviteit, het gebied, de looptijd, de royalty’s, de verplichtingen rond handhaving en de voorwaarden voor beëindiging.
Neem in elk geval deze afspraken op:
- Licentieobject: welk octrooi of welke octrooien vallen eronder, inclusief eventuele verbeteringen.
- Exclusiviteit en gebied: exclusief, niet-exclusief of alleenlicentie, en per land of regio.
- Vergoeding: hoogte, berekeningsbasis, betaaltermijnen, minimumroyalty en recht op controle van de administratie.
- Looptijd en beëindiging: einddatum, opzegmogelijkheden en wat er gebeurt bij wanbetaling of faillissement.
- Instandhouding: wie betaalt de jaarlijkse instandhoudingstaksen? Bij te late of uitblijvende betaling vervalt het octrooi permanent.
- Handhaving: wie treedt op bij inbreuk door een derde? Er bestaat geen octrooipolitie, dus de eigenaar bewaakt zijn eigen recht.
- Onderlicenties en overdracht: mag de licentienemer de licentie doorgeven aan een andere partij?
- Aansprakelijkheid en garanties: wat garandeer je over de geldigheid van het octrooi?
Laat de overeenkomst altijd opstellen of controleren door een specialist. Onduidelijke formuleringen leiden later vaak tot dure geschillen. Ben je bezig met een licentieovereenkomst, bekijk dan ook ons overzicht van diensten rond octrooien en portfoliobeheer.
Welke risico’s loop je bij het te gelde maken van een octrooi?
De grootste risico’s zijn een te lage waardering, een octrooi dat vervalt of nietig wordt verklaard, een licentienemer die de uitvinding niet actief uitbrengt en onduidelijkheid over de eigendom van de uitvinding. Met een goede voorbereiding en heldere contracten beperk je deze risico’s aanzienlijk.
Let vooral op deze punten:
- Eigendom: controleer wie recht heeft op het octrooi. Een uitvinding van een werknemer komt in principe toe aan de werkgever, tenzij de aard van de functie iets anders meebrengt. Bij onderzoek op een universiteit, hogeschool of onderzoeksinstelling komt de aanspraak toe aan de instelling. Van deze regels kun je bij schriftelijke overeenkomst afwijken. Een uitvinder kan bovendien recht hebben op een billijke vergoeding.
- Geldigheid: een octrooi is alleen geldig na verlening en zolang je de taksen betaalt. Een derde kan bovendien de geldigheid aanvechten.
- Territoriale beperking: een Nederlands octrooi beschermt je niet tegen productie en verkoop in bijvoorbeeld China. Je inkomsten zijn dus beperkt tot de landen waar je bescherming hebt.
- Afhankelijkheid van andere octrooien: een derde kan een octrooi hebben dat nodig is om jouw uitvinding uit te voeren. Je licentienemer kan dan geblokkeerd raken.
- Passieve licentienemer: neem inspanningsverplichtingen of minimumroyalty’s op, zodat je uitvinding niet in een la verdwijnt.
- Handhaving: je moet zelf optreden tegen inbreuk, wat tijd en geld kost.
Een nauwkeurig opgestelde aanvraag voorkomt veel van deze problemen. Een duidelijke beschrijving en sterke conclusies bepalen mede wat je later kunt licentiëren of verkopen.
Hoe wij helpen met het te gelde maken van je octrooi
Een octrooi levert alleen inkomsten op als de bescherming sterk is en goed beheerd wordt. Wij begeleiden je daarbij van het eerste idee tot een verleend en onderhouden octrooi, zodat je een solide basis hebt voor licentie of verkoop.
Dit kunnen we voor je doen:
- een grondige inventarisatie van je uitvinding en een verkennend nieuwheidsonderzoek;
- het opstellen van een octrooiaanvraag met beschrijvingen, tekeningen en conclusies, dankzij ons platform Redigendis;
- advies over de beste beschermingsstrategie, nationaal en in Europa;
- validatie van Europese octrooien en portfoliobeheer, inclusief bewaking van instandhoudingstaksen;
- ondersteuning bij inbreukkwesties.
Met meer dan 40 jaar gecombineerde ervaring en ISO 9001-certificering zorgen we dat jouw octrooi klaar is voor de markt. Wil je weten wat jouw octrooi kan opleveren? Neem contact met ons op of stuur ons direct een bericht via onze contactpagina.