Het delen van gepatenteerde technologie brengt vooral risico’s op het gebied van misbruik, verlies van controle over verbeteringen en onduidelijk eigendom met zich mee. Deze risico’s beperk je met sluitende contracten, een goed afgebakende licentie en een octrooiaanvraag die al is ingediend voordat je iets deelt. Hieronder lees je per vraag wat er mis kan gaan en wat je eraan doet.
Kan het delen van een uitvinding de octrooiaanvraag schaden?
Ja, als je een uitvinding openbaar maakt voordat je een octrooiaanvraag hebt ingediend, is deze niet meer nieuw en kun je er geen geldig octrooi meer op krijgen. Nieuwheid is een van de drie vereisten voor een octrooi, naast inventiviteit en industriële toepasbaarheid. Dit geldt ook als je de uitvinding zelf openbaar maakt.
Een uitvinding is niet meer nieuw zodra die ergens ter wereld openbaar bekend is voor de aanvraagdatum. Een gesprek met een potentiële investeerder, een presentatie op een beurs of een demonstratie aan een fabrikant kan al genoeg zijn, zeker zonder geheimhouding. In Europa bestaat vrijwel nergens een ruimhartige bedenktermijn. Landen als de Verenigde Staten, Japan en Zuid-Korea kennen wel een zogenoemde grace period van 6 tot 12 maanden, maar daar kun je bij een internationale strategie niet op bouwen.
Dien daarom eerst je aanvraag in en deel pas daarna details. Na indiening heeft je uitvinding de status “patent pending”. Let ook op de publicatie: 18 maanden na indiening wordt de aanvraag openbaar. Vanaf dat moment kan iedereen de technische beschrijving lezen.
Welke afspraken beschermen gedeelde technologie tegen misbruik?
Een geheimhoudingsovereenkomst (NDA) is de belangrijkste afspraak om gedeelde technologie te beschermen. Daarnaast leg je in een samenwerkings- of licentieovereenkomst vast wie wat mag doen, wie eigenaar is van welke rechten en wat er gebeurt bij schending. Zonder deze afspraken sta je bij misbruik juridisch zwak.
Een goede NDA houd je simpel: één tot twee A4’s volstaan vaak. Neem daarin op:
- wat precies als vertrouwelijk geldt;
- met wie de informatie gedeeld mag worden;
- hoe lang de geheimhouding duurt;
- welke gevolgen een schending heeft, bijvoorbeeld een boete.
Bij een samenwerking ga je verder dan een NDA. Leg de verdeling van taken, markten, omzet en winst vast. Spreek ook af hoe je omgaat met publicaties, zeker bij samenwerking met universiteiten, want een wetenschappelijke publicatie kan de nieuwheid van je uitvinding ondermijnen. Regel tot slot wat er met de bescherming gebeurt als de samenwerking stopt.
Wat zijn de risico’s van een octrooilicentie?
De grootste risico’s van een octrooilicentie zijn een te lage vergoeding, verlies van flexibiliteit en een licentienemer die het octrooi niet of nauwelijks benut. Met een licentie geef je anderen toestemming om je uitvinding te gebruiken. Wat je daarbij niet vastlegt, heb je later niet meer in de hand.
Royalty’s liggen in de praktijk meestal onder de 4% van de omzet. Een exclusieve licentie kan een hogere vergoeding opleveren, maar sluit tegelijk andere licentienemers uit. Vraagt de licentienemer exclusiviteit, maar zet die het product niet in de markt, dan ligt jouw uitvinding stil. Neem daarom in de licentieovereenkomst op:
- een minimumvergoeding, ook als de verkoop tegenvalt;
- een maximumtermijn tot marktintroductie;
- wie verantwoordelijk is voor het handhaven van het octrooi bij inbreuk;
- een royalty over omzet in plaats van over winst, want winst laat zich eenvoudiger wegrekenen.
Kijk ook goed naar het geografische bereik en de looptijd. Een licentie voor alle landen terwijl de licentienemer maar in één regio actief is, kost je kansen.
Wie is eigenaar van verbeteringen op gedeelde technologie?
Dat bepaalt wat je afspreekt. Zonder afspraken is bij gezamenlijke innovatie elke partij eigenaar van de eigen technische bijdrage, wat tot lastige discussies leidt. Leg daarom vooraf vast wie eigenaar wordt van verbeteringen en nieuwe uitvindingen die tijdens de samenwerking ontstaan.
Een paar situaties komen vaak voor:
- Samenwerking met een partner: beide partijen houden hun ingebrachte kennis. Over nieuw gecreëerde kennis maak je expliciete afspraken, bijvoorbeeld gezamenlijk eigendom of een terugleenclausule (grant-back) waarbij verbeteringen aan jou worden gelicentieerd.
- Opdracht aan een externe partij: leg octrooiafspraken vast bij het verstrekken van de opdracht, ook voor ingehuurde opdrachtnemers.
- Uitvinding door een werknemer: in principe is de werkgever eigenaar als de uitvinding bij de functie hoort, ook als de werknemer de uitvinding in eigen tijd deed. De naam van de uitvinder moet wel altijd vermeld worden.
Spreek ook af wie de verbetering mag octrooieren en wie de kosten draagt. Zo voorkom je dat een partner jouw basistechnologie in een eigen octrooiaanvraag verwerkt.
Wat gebeurt er als een partner het octrooi schendt?
Als een partner je octrooi schendt, kun je optreden via een gestructureerde aanpak: eerst controleren of er echt sprake is van inbreuk, dan bewijs verzamelen en daarna een passende reactie kiezen. Dat varieert van een informeel gesprek tot een kort geding of bodemprocedure.
Gebruik voor onderzoek en privé, niet-commercieel gebruik gelden in Europa niet als inbreuk. Verzamel bewijs, zoals handleidingen, bijsluiters en productonderzoek. Via een IE-advocaat en deurwaarder is ook beschrijvend beslag mogelijk.
Daarna heb je meerdere opties:
- de inbreuk oogluikend toestaan als die je geen omzet kost;
- de partner informeel aanspreken;
- een officiële brief laten sturen via een IE-advocaat;
- onderhandelen over een licentie of verkoop;
- een kort geding starten, waarbij een uitspraak ongeveer zes maanden duurt;
- een bodemprocedure starten voor schadevergoeding, wat jaren en grote kosten met zich meebrengt.
Houd er rekening mee dat de wederpartij vaak de geldigheid van je octrooi aanvecht. In Nederland wordt een octrooi niet getoetst op geldigheid voordat het wordt verleend. Dat blijkt pas voor de rechter. Een goed opgesteld octrooi, waarbij onze experts in octrooien helpen, vergroot de kans dat je octrooi standhoudt.
Hoe beperk je risico’s voordat je technologie deelt?
Je beperkt de risico’s door in deze volgorde te werken: eerst de octrooiaanvraag indienen, dan een NDA laten tekenen en daarna pas gefaseerd informatie delen. Leg tot slot elke samenwerking of licentie vast in een schriftelijk contract met duidelijke afspraken over eigendom en handhaving.
Met deze stappen houd je grip:
- Dien je aanvraag in. Zo stel je de aanvraagdatum veilig en voorkom je dat je eigen openbaarmaking de nieuwheid schaadt.
- Kies een betrouwbare partner. Onderzoek wie je voor je hebt en deel niet meer dan nodig.
- Laat een NDA tekenen. Doe dit voor het eerste inhoudelijke gesprek.
- Deel gefaseerd. Begin met algemene informatie en deel gevoelige details pas als vertrouwen en contract rond zijn.
- Leg alles vast. Neem afspraken over eigendom, verbeteringen, publicaties, looptijd en handhaving op in een contract.
- Denk aan je landenkeuze. Een octrooi beschermt alleen in landen waar je het hebt aangevraagd. Gebruik het prioriteitsjaar van 12 maanden om te beslissen waar je verder gaat.
Naast octrooien kun je ook merken en modellen registreren. De combinatie van octrooi, modellenrecht en merkenrecht biedt de sterkste bescherming. Ons team helpt je graag bij het uitzetten van de juiste strategie, zie ook ons overzicht van diensten.
Hoe wij helpen met het veilig delen van gepatenteerde technologie
Wij begeleiden je gedurende het hele traject, zodat je technologie veilig deelt zonder je bescherming te verzwakken. Onze octrooigemachtigden hebben samen meer dan 40 jaar ervaring in mechanica, informatietechnologie en (bio)chemie en werken met een ISO 9001-gecertificeerd kwaliteitssysteem. Dit kunnen wij voor je doen:
- een nieuwheidsonderzoek uitvoeren en je octrooiaanvraag professioneel opstellen en indienen, zodat je uitvinding “patent pending” is voordat je iets deelt;
- meedenken over de beste beschermingsstrategie, inclusief landenkeuze, nationale en Europese procedures;
- je helpen bij het in kaart brengen van eigendom, verbeteringen en licentievoorwaarden;
- je ondersteunen met portfoliobeheer, validatie van Europese octrooien en optreden bij inbreuk.
Wil je weten hoe je jouw uitvinding beschermt voordat je hem met een partner deelt? Neem contact met ons op of start direct via onze pagina voor het aanvragen van een patent.